فرضيه‌هائى پيرامون ماده نخستين : « 1 » فرضيه اول : اين مركّب از آغاز به صورت آب آفريده شده ، و نه آنكه نخست اتمهاى آن پديد گشته و سپس در اثر پيوست آنها آب بوجود آمده باشد ؟ ! ولى انصاف آنست كه نكات و قيود گذشته لفظ آب را از معنى ظاهرش برون برده و ماده‌اى قابل انفجار و آتشگيرى كه توليد زبانه‌هاى آتش و گاز كند از آن مىفهميم . و اصولا چنان نيست كه لفظ ماء ( آب ) در تمامى موارد بمعنى آب آشاميدنى باشد ، بلكه قرائن و شواهدى لازمست كه آن را در يكى از نمونه‌هايش نمودار كند . با توجه باينكه ماء در آيهء « وَ كانَ عَرْشُهُ عَلَى الْماءِ » بعنوان مادهء اصلى آفرينش معرفى شده ، و نه آن آبهائى كه مورد استفادهء معمولى ما است ، و هميشه با آن سروكار داريم ، و اين آب آشاميدنى خود بخشى از آسمانها و زمين است كه در گزارهء اين آيه از آن « آب » تولد يافته است . و اينكه آغاز آفرينش از نظر ماده و چگونگى بر همگان پوشيده ، و تنها براى گزارش نسب و چگونگى آن ، بىنسب و بىتركيب بودن ياد شده است .

--> ( 1 ) - فرضيه‌هاى مذكور در اين كتاب چنان نيست كه همگى آنها قائلى داشته باشد ، بلكه نظرات و احتمالاتيستكه احيانا در زمينه بحث به نظر نگارنده رسيده ، و بعضى جاها از فرضيه هاى موجود هم نام مىبرد .